Nauka

Atom - osnovni gradivni element materije

Šta je atom?

Atom je osnovna gradivna jedinica hemijskog elementa koja zadržava njegova hemijska svojstva. Sve što nas okružuje, od vazduha i vode do stena, biljaka i ljudskog tela, sastavljeno je od atoma.

Iako su toliko mali da ih ne možemo videti golim okom, atomi predstavljaju osnovu materijalnog sveta.

Građa atoma

Atom se sastoji od dva osnovna dela: jezgra i elektronskog omotača.

U središtu atoma nalazi se jezgro koje čine protoni, pozitivno naelektrisane čestice, i neutroni, koji nemaju električno naelektrisanje.

Može se reći da je atom kao celina električno neutralan, pod uslovom da ima jednak broj protona i elektrona.

1. Protoni imaju pozitivan električni naboj (+).
2. Elektroni imaju negativan električni naboj (−).
3. Neutroni nemaju električni naboj (0).

Pošto se pozitivni i negativni naboji međusobno poništavaju, atom u normalnom stanju ima ukupni električni naboj nula.

Međutim, postoji jedna važna razlika:

1. Atom je električno neutralan.
2. Jon je električno naelektrisan atom koji je izgubio ili primio elektrone.
3. Dakle, atom je neutralan kao celina, ali nije sastavljen isključivo od neutralnih čestica.

--

Zanimljiva filozofska napomena: Neutralnost atoma ne znači odsustvo električnih sila i naboja, već njihovu međusobnu ravnotežu, tj. poništavanje.

Oko jezgra nalazi se elektronski omotač u kojem se nalaze elektroni, negativno naelektrisane čestice.

Zanimljivo je da je atom uglavnom prazan prostor, dok se gotovo sva njegova masa nalazi u veoma malom jezgru.

Atomi i svet oko nas

Broj protona u atomskom jezgru određuje kom hemijskom elementu atom pripada. Atomi se međusobno povezuju i formiraju molekule, od kojih nastaju različite supstance.

Kao zanimljivost možemo zamisliti atom u veličini fudbalskog stadiona: njegovo jezgro bilo bi približno veličine zrna graška.

Atom je, dakle, jedan od osnovnih temelja materijalnog sveta. Iako je nevidljiv ljudskom oku, njegova struktura i međusobno povezivanje omogućavaju postojanje svega što poznajemo.