Elektronika

Srbija počinje proizvodnju elektromotora za dronove: Kotraža postaje novo tehnološko središte

U malom dragačevskom selu Kotraža uskoro bi trebalo da počne proizvodnja elektromotora namenjenih pre svega bespilotnim letelicama. Fabrika, koja se razvija u okviru projekta kompanije RoboMotors, trebalo bi da dostigne kapacitet od čak 40.000 elektromotora mesečno.

Početak proizvodnje očekuje se početkom oktobra 2026. godine. Prvi radnici su već primljeni i nalaze se na obuci, dok je najveći deo opreme dopremljen u proizvodni pogon. U početnoj fazi planirano je oko 50 zaposlenih, a sa širenjem proizvodnje broj radnika mogao bi da poraste na oko 150.

Od proizvodnje dronova do elektromotora

Iako je vest o fabrici elektromotora nova, razvoj ove tehnologije nije počeo ove godine.

Kompanija PR-DC već nekoliko godina razvija i proizvodi bespilotne letelice, elektroniku, softver i druge komponente. Kompanija navodi da veliki deo razvoja obavlja interno - od projektovanja i testiranja do proizvodnje finalnih proizvoda.

PR-DC je još 2022. godine započeo serijsku proizvodnju drona IKA 20. Tada je kompanija već imala ambiciju da razvija što veći broj komponenti sopstvenim snagama, a mladi tim inženjera radio je na razvoju letelica i pratećih sistema.

U međuvremenu se razvijala i proizvodna infrastruktura. Danas PR-DC navodi sopstvene sektore za elektroniku, klasičnu proizvodnju, kompozite, softver i sisteme napajanja i pogona.

Elektromotor kao važna komponenta drona

Kod električnih bespilotnih letelica elektromotor je jedna od ključnih komponenti. Od njega zavise potisak, efikasnost, masa, pouzdanost i ukupne performanse letelice.

Zbog toga je ideja o sopstvenoj proizvodnji elektromotora logičan sledeći korak za kompaniju koja već razvija dronove.

Prema informacijama koje je PR-DC ranije objavio, prvi sopstveni prototip elektromotora napravljen je još 2022. godine. Planirana fabrika zato predstavlja prelazak sa razvoja i prototipa na industrijsku proizvodnju.

Prva proizvodna linija namenjena je BLDC elektromotorima, odnosno motorima bez četkica. Ovakvi motori imaju široku primenu u bespilotnim letelicama, ali i u robotici, električnoj mobilnosti, stabilizaciji kamera i drugim uređajima.

Zašto je proizvodnja u Srbiji važna?

Domaća proizvodnja elektromotora može da bude značajna zato što se time deo lanca proizvodnje prebacuje unutar zemlje.

Umesto da se dron razvije i proizvede u Srbiji, dok se ključni pogonski sistemi nabavljaju iz inostranstva, cilj je da se vremenom proizvodi veći broj komponenti u domaćem proizvodnom lancu.

To može da donese i dodatno znanje. Proizvodnja elektromotora zahteva znanja iz elektronike, mašinstva, automatike, upravljanja motorima, materijala i kontrole kvaliteta.

Upravo zato ova fabrika može imati značaj koji je veći od samog broja zaposlenih.

Kotraža kao deo nove tehnološke proizvodnje

Posebno je zanimljivo što se fabrika ne gradi u velikom industrijskom centru, već u Kotraži, u opštini Lučani.

Prema ranijim najavama, proizvodnja bi trebalo da se razvija u više faza. Početak je sa BLDC motorima, dok su kao budući pravci pomenuti i drugi tipovi motora, uključujući step motore i servo motore, koji se koriste u robotici i automatizaciji.

Planirani kapacitet od 40.000 motora mesečno predstavlja ambiciozan cilj. Ukoliko proizvodnja dostigne taj nivo, Kotraža bi mogla da postane jedan od zanimljivijih primera visokotehnološke proizvodnje u manjoj sredini.

Od IKA drona do sopstvenih komponenti

Razvoj fabrike elektromotora može se posmatrati kao deo šireg puta koji je PR-DC započeo pre nekoliko godina.

Od razvoja prvih dronova i njihovog uvođenja u serijsku proizvodnju, preko razvoja elektronike, softvera, kompozitnih materijala i drugih sistema, kompanija postepeno širi sopstvene proizvodne mogućnosti.

PR-DC danas navodi da razvija i proizvodi dronove i njihove ključne sisteme u Srbiji, a kompanija je u međuvremenu razvila i projekat sopstvene fabrike za serijsku proizvodnju dronova i komponenti.

Fabrika elektromotora u Kotraži zato predstavlja još jedan korak u istom pravcu - pokušaj da se što veći deo tehnologije potrebne za proizvodnju savremenih bespilotnih sistema razvija i proizvodi u Srbiji.

Šta dalje?

Ako se planovi realizuju, proizvodnja u Kotraži neće biti ograničena samo na potrebe jedne kompanije. Elektromotori mogu imati primenu u različitim oblastima, od dronova i robotike do drugih električnih uređaja.

Još važnije, razvoj ovakve proizvodnje može stvoriti potrebu za novim inženjerima, tehničarima i drugim stručnjacima, kao i za domaćim dobavljačima komponenti i opreme.

Kotraža je zato zanimljiv primer kako jedna proizvodna ideja može da poveže dronove, robotiku, elektroniku, mašinstvo i softver.

Ako fabrika dostigne najavljeni kapacitet od 40.000 elektromotora mesečno i nastavi da proširuje proizvodni program, ovaj projekat bi mogao da bude jedan od značajnijih koraka u razvoju domaće proizvodnje komponenti za visokotehnološku industriju.